^{Illustratie: Freepik}

Die vraag snap ik goed. Veel mensen denken bij online participatie nog altijd aan een enquête. Jij achter je laptop; wat vakjes aanklikken of tekst invullen, verzenden en daarna stilte. Dat is geen participatie of deliberatie. Dat is informatie ophalen.

Kijk eens naar wat er gebeurt op sociale media als een artikel over een complex maatschappelijk onderwerp wordt gedeeld. Onder berichten over woningbouw, energietransitie of zorg lopen de reacties soms in de honderden. Mensen hebben gedachten. Mensen hebben ingevingen. Ze schrijven mee, ze reageren op elkaar, ze nuanceren of scherpen aan. Die dynamiek laat iets zien wat een enquête nooit laat zien: dat complexiteit mensen niet afremt, maar juist in beweging brengt. Precies dit principe wil je benutten als je participatie serieus neemt.

Juist bij complexe thema's zijn ingevingen goud waard

Bij ID-Flux beginnen we bewust laagdrempelig. Mensen moeten het idee hebben: hier kan ik ook aan meedoen! Maar dat lage instapniveau is slechts het beginpunt. Michiel Dietvorst, een van de co-owners van ID-Flux, zegt het raak: "Een idee waarmee je niets doet, is slechts een droom."

Wanneer een onderwerp ingewikkeld is, is het juist waardevol om zoveel mogelijk ingevingen op te halen. Niet omdat elke gedachte meteen uitvoerbaar is, maar omdat de trends in die ingevingen laten zien welke richting collectief het meest gedragen wordt. Dat is het principe van wisdom of crowds: niet één expert die bepaalt wat klopt, maar een veelheid aan perspectieven die samen een richting op wijzen. Serieuze bronnen als de OECD en het UNDP ondersteunen dit: burgerparticipatie helpt publieke organisaties juist bij complexe beleidsvraagstukken, mits er echt ruimte is voor invloed en de inbreng zichtbaar landt in de besluitvorming. [lees het rapport van de OECD]

Online als motor

Voor ingewikkelde onderwerpen werkt een mix van online en offline het best. Niet omdat online tekortschiet, maar omdat je het bereik vergroot zonder het gesprek plat te slaan tot losse reacties. Online biedt de plek waar mensen kunnen instappen wanneer het hen uitkomt. Waar gedachten elkaar versterken. Waar steun zichtbaar wordt en iedereen kan volgen wat er met de inbreng gebeurt. Waar terugkoppeling plaatsvindt.

Dat is de kern van hoe wij naar ID-Flux kijken. Niet als vervanging van het gesprek aan tafel, maar als een krachtige motor in het proces. Van laagdrempelig meedoen naar verdiepen, wegen en terugkoppelen. En -indien van toepassing- als systeem dat helpt bij de uitvoering. 

In ID-Flux begin je laagdrempelig met het verzamelen van ideeën, zorgen of gedachten. Daarna ontstaat ruimte voor reacties, waardering, samenwerking en ook realisatie. Budgettering, planning, taakverdeling en statusupdates maken van participatie geen los moment, maar een beweging. Niet van idee naar archief. Maar van idee naar actie! 

Het antwoord op de vraag

Dus, kan een onderwerp te ingewikkeld zijn voor een online instrument? Kies je voor een enquête: dan absoluut. Kies je voor een goed ontworpen online participatieproces: meestal niet. Dan wordt online niet de plek waar complexiteit verloren gaat, maar juist de plek waar zij hanteerbaar wordt. Mits je bereid bent om het goed te organiseren. En daar begint echte participatie. Niet bij het idee, maar bij de interactie.

Auteur: Margriet Twisterling
adviseur online participatie